Χωριά Ν. Καστοριάς

Βρίσκεστε:Διαδρομές
Διαδρομές

 Ο ορεινός όγκος του Γράμμου, έχει ανακηρυχθεί ως μία από τις σημαντικότερες περιοχές στην Ελλάδα, τόσο από Ευρωπαϊκά Δίκτυα όσο και από Ελληνικά. Συγκεκριμένα, το  Ευρωπαϊκό Δίκτυο «φύση 2000» τον έχει εντάξει στις χάρτες του, το δίκτυο ‘biogenetic reserves’ του συμβουλίου της Ευρώπης τον έχει χαρακτηρίσει μνημείο της φύσης, κάτι που ήδη είχε γίνει από το 1985 με προεδρικό διάταγμα για το δάσος ‘Μπαρούγκα’. Επίσης, έχει χαρακτηριστεί από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία, ως μία εκ των ‘σημαντικότερων περιοχών για τα πουλιά της Ελλάδας’ και φυσικά μέσω του οργανισμού του Αρκτούρου, έχει χαρακτηριστεί ως Εθνικό Πάρκο για την προστασία της ‘καφέ αρκούδας’.
    Ο Γράμμος είναι ένα βουνό ασύγκριτης οικολογικής σημασίας. Είναι το τρίτο σε ύψος βουνό στην Ελλάδα και βρίσκεται στα σύνορα με την Αλβανία. Η ψηλότερη κορφή του φτάνει τα 2.520 μ.. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε και την ιστορική σημασία που έχει για την χώρα μας, το βουνό αυτό, μιας και στα δάση, τις πλαγιές και τα ποτάμια του, έχουν διεξαχθεί πολλές μάχες κατά την διάρκεια των συνεχών πολέμων, που έλαβαν κατά καιρούς χώρα, στην ακριτική αυτή περιοχή. Ακόμη και σήμερα, σε κάποιες κορφές - λημέρια των πολεμιστών του εμφυλίου, υπάρχουν νάρκες θαμμένες.


    Όσον αφορά την φύση, θα πρέπει να σημειώσουμε πως στην περιοχή υπάρχουν παρθένα δάση οξιάς, δρυός, έλατου, καστανιάς, πλατάνου και πεύκου. Η περιοχή Φλάμπουρο είναι μία έκταση 13.000 στρ., η οποία δεν έχει υλοτομηθεί ποτέ και το δάσος της θεωρείτε μοναδικό. Στην καρδιά του Γράμμου, στην περιοχή Αρρένες σε υψόμετρο 1.740 μ., βρίσκεται μία λίμνη, η Δρακολίμνη. Μέσα στα νερά της λίμνης ζει ο ‘αλπικός τρίτωνας’, ένα σπάνιο είδος υδρόβιου όπου, από τους επισκέπτες αλλά και τους ντόπιους, χαρακτηρίζεται ως ψάρι με πόδια, αφού περισσότερο μοιάζει με σαύρα παρά με ψάρι. Στα 2.350 μ. βρίσκεται μια δεύτερη λίμνη, το σημείο αυτό είναι το υψηλότερο στην Ελλάδα που υπάρχει λίμνη. Η πρόσβαση στην Δρακολίμνη μπορεί να γίνει με τζιπ, μέσω του κεντρικού δρόμου που οδηγεί στο εσωτερικό του Γράμμου, στην δεύτερη όμως λίμνη, η πρόσβαση δεν είναι εφικτή με μηχανοκίνητο όχημα, αλλά θα πρέπει να γίνει με πεζοπορία.
    Σχετικά με την πανίδα της περιοχής, θα πρέπει να αναφερθούμε στην καφετιά αρκούδα, όπου στους κόλπους του Γράμμου ζει το 1/10 του πληθυσμού της. Στο αγριόγιδο ή το ευρωπαϊκό είδος αντιλόπης που απειλείται με εξαφάνιση, τον λύκο, την αγριόγατα, το αγριογούρουνο και το ζαρκάδι. Τα σημαντικότερα είδη ορνιθοπανίδας είναι ο χρυσαετός, ο πετρίτης, ο ασπροπάρης, ο δρυοκολάπτης, η σταχτοτσικλητάρα, ο κούρκος και η κοκκινοκαλιακούδα. Δύο είδη ερπετών που ζουν στις πεδινές εκτάσεις της Ευρώπης, έχουν έντονη παρουσία στα δάση του Γράμμου, τα είδη αυτά είναι η αμμόσαυρα και η αλπική οχιά, μικρό σε μέγεθος είδος οχιάς, που είναι ακίνδυνο για τον άνθρωπο.
    Τέλος, μέσα από τα βουνά του Γράμμου πηγάζουν δυο εκ των σημαντικότερων ποταμών της Ελλάδας, ο Αλιάκμονας και ο Σαραντάπορος.                                                                    

Διαδρομή 1η: ΤΟ ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΗΣ ΚΟΡΟΜΗΛΙΑΣ

    Η Κορομηλιά είναι ένα χωριό που βρίσκεται πολύ κοντά στην πόλη της Καστοριάς, η πρόσβαση σε αυτό είναι εύκολη. Πηγαίνοντας κανείς στον οικισμό, μπορεί να σταματήσει στον ναό του Τιμίου Σταυρού, που βρίσκεται σε πολύ κεντρικό σημείο του, να πιει καφέ σε ένα από τα καφενεδάκια και να συναντήσει ντόπιους. Μέσα από το χωρίο περνάει ο δρόμος που θα οδηγήσει τον επισκέπτη, στο παλιό μοναστήρι του Αγίου Νικολάου. Το εγκαταλλελημένο μοναστήρι βρίσκεται εκεί που τελειώνουν τα σπαρτά και αρχίζει το δάσος. Δεν είναι πολύ μεγάλο και δεν φιλοξενεί μοναχούς, λειτουργεί όμως δύο φορές τον χρόνο. Λίγο πιο πέρα αρχίζει να φαίνεται το φαράγγι, το ύψος του υπολογίζεται στα 70 μέτρα και το μήκος του φτάνει τα 2 με 2,5 χιλιόμετρα. Το φαράγγι είναι βαθύ και ο ουρανός μέσα από αυτό φαίνεται να είναι ακόμη πιο ψηλά. Τα βράχια, τα δέντρα, η ησυχία της φύσης και τα νερά του ποταμού Αλιάκμονα που τρέχουν και ακούγονται τόσο δυνατά σε κάνουν να νιώθεις σαν να βρίσκεσαι κάπου που μόνο εσύ έχεις πάει, σαν αυτό το τοπίο που βλέπεις, να μην το έχει δει ανθρώπινο μάτι. Η φωνή σου ακούγεται τόσο δυνατά που νομίζεις πως ο αντίλαλος της μπορεί να φτάσει στα πέρατα της γης. Όλο αυτό σε κάνει να φαίνεσαι και να νιώθεις πολύ μεγάλος, στην ουσία όμως είσαι τόσο μικρός, μέσα σε αυτό το μεγαλείο της φύσης.   


Διαδρομή 2η: Ο ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ  ΤΗΣ «ΤΣΟΥΚΑΣ»

    Ακολουθώντας τον δρόμο που οδηγεί στο Νεστόριο, περίπου 20 χιλιόμετρα από την πόλη υπάρχει μία πινακίδα που σου δείχνει τον δρόμο για την Αγία Άννα. Η Αγία Άννα είναι ένα χωριό που δεν είναι μακριά από τον κεντρικό δρόμο όμως, λίγο η πυκνή βλάστηση, λίγο οι λόφοι και οι στροφές δεν είναι ορατό. Μόλις μπεις στο χωριό η εγκατάλειψη είναι εμφανής, οι κάτοικοι του λιγοστοί και τα σπίτια παλιά. Και ο δρόμος συνεχίζει. Ο προορισμός είναι εδώ στην περιοχή «Τσούκα», στην κοιλάδα των ‘Στενών’, σε μία μαγευτική περιοχή όπου το πράσινο της φύσης και το γαλάζιο του ουρανού, είναι τα κυρίαρχα στοιχεία. Και κάπου εκεί, ξεπροβάλει ένα πετρόκτιστο κτήριο, που από μακριά μοιάζει με ναό. Πλησιάζοντας και παρατηρώντας ενδελεχώς το κτίσμα, διαπιστώνει κανείς πως όντως είναι ένας ναός. Ένας ναός που δεν έχει καμία σχέση με τους σύγχρονους, είναι πολύ απλοϊκός όμως η αίσθηση ευλάβειας που νιώθεις μέσα σε αυτόν είναι τόσο έντονη. Μερικά βήματα πιο πέρα υπάρχει μια σκάλα που σε οδηγεί στον ναό της Ζωοδόχου Πηγής. Κατεβαίνοντας προς τον ναό, το τοπίο που αντικρίζει ο επισκέπτης είναι μοναδικό. Μια χαράδρα και ένα καταρράκτης ακριβώς απέναντι. Ο παφλασμός του νερού είναι τόσο έντονος μέσα στο ήσυχο φυσικό τοπίο και τα βράχια που πέφτει φαίνονται τόσο άγρια και σκληρά που νομίζεις πώς το νερό σχίζεται. Και στο τέλος της σκάλας βρίσκεται ο ναός, χτισμένος τον 13οαιώνα. Οι δύο ναοί, τα κτίσματα και κάποια ερείπια τριγύρω είναι τα απομεινάρια της παλιάς μονής των Ταξιαρχών, στην περιοχή της Τσούκας.


Διαδρομή 3η: Ο ΧΑΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΡΕΝΕΣ

    Μετά το Νεστόριο ο δρόμος που συνεχίζει σε πάει όλο και πιο κοντά στην καρδιά του Γράμμου. Βουνά και χιονισμένες κορφές, πεύκα και έλατα, λαγοί που τρέχουν, φυλλωσιές που κουνιούνται, ένας ουρανός πιο γαλανός από ποτέ, και η απόλυτη σιωπή είναι τα κομμάτια του παζλ που συνθέτουν τις εικόνες μοναδικού κάλλους αλλά άγριας ομορφιάς του Γράμμου. Ενώ ο δρόμος συνεχίζει, ένα ξέφωτο μετά το χωριό Κοτύλη και ένας χωματόδρομος σε οδηγούν στον απόκρημνο βράχο του Χάρου. Όταν σταθείς στην άκρη του δρόμου και κοιτάξεις κάτω βλέπεις μία απεραντοσύνη, μία άγρια ομορφιά. Στο σημείο αυτό θέλεις να κρατήσεις τις αποστάσεις σου από τη φύση, αφού το βάθος είναι μεγάλο. 130 μέτρα ύψους είναι αρκετά για να συνδέσεις το όνομα της περιοχής με τις μάχες που δόθηκαν εκεί αλλά και τις ζωές των ανθρώπων που χάθηκαν στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου. Όμως η διαδρομή δεν τελειώνει εδώ. Συνεχίζοντας στον χωματόδρομο, φτάνεις στην μαγευτική τοποθεσία των Αρρένων. Τα απέραντα δάση με τα ξέφωτα που χρησιμοποιήθηκαν τόσο σαν βοσκοτόπια όσο και σαν πεδία μαχών και οι ψηλές κορφές απαρτίζουν κομματάκι κομματάκι το Γράμμο καθώς, και η φυσική λίμνη που υπάρχει στην περιοχή, παρά το μεγάλο υψόμετρο. Οι διαστάσεις της είναι μικρές ενώ στα νερά της ζουν οι ‘τρίτωνες’, ένα είδος ψαριού που μπορεί και επιβιώνει στις χαμηλές θερμοκρασίες του βουνού και του υψόμετρου των 2300 μέτρων. Οι τρίτωνες είναι ένα ψάρι που μοιάζει περισσότερο με σαύρα, έχει πόδια και το μέγεθος του είναι σχετικά μικρό, είναι πολύ σπάνιο είδος και το συναντάμε σε ελάχιστες περιοχές της Ευρώπης, ανάλογου υψόμετρου. Η έκταση αυτή όμως φημίζεται και για τα κρύα νερά της, νερά πεντακάθαρα και γάργαρα που πηγάζουν από πηγές του Γράμμου. Η πιο γνωστή πηγή είναι αυτή της ‘τριακοσάρας’, η παράδοση θέλει να έχει πάρει το όνομα της από την εποχή που χρησιμοποιούνταν η οκά. Λέγετε πως όταν κάποιος ζύγισε το νερό της πηγής, οι οκάδες που μετρούσε ήταν λιγότερες από αυτές που ζύγιζε. Πως γινότανε αυτό, μία οκά ζύγιζε 400 χιλιόγραμμα, η ίδια όμως ποσότητα από το νερό της πηγής ζύγιζε 300 κι έτσι πήρε αυτό το όνομα. Η δεύτερη εκδοχή θέλει να έχει πάρει το όνομα της από το υψόμετρο που βρίσκεται, 2300 μέτρα.


Διαδρομή 4η: ΤΟ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΟ ΣΤΟ ΒΙΤΣΙ

    Ξεκινώντας από την πόλη, για να εκπληρώσει κανείς αυτή την εκπληκτική διαδρομή, θα πρέπει να ακολουθήσει τον δρόμο που οδηγεί έξω από το Τοιχιό και να συνεχίσει προς το χωριό Οξυά. Η ανάβαση στον δρόμο για την κορυφή είναι μοναδική. Ο επισκέπτης έχει την ευχέρεια να δει από πολύ κοντά, τα πυκνά δάση με την πλούσια βλάστηση, που βρίσκονται παραπλεύρως του δρόμου. Το τοπίο όμως γίνεται όλο και πιο μαγευτικό, όσο ανεβαίνει κανείς. Στις ανήλιες πλευρές του βουνού, ο δροσερός αέρας σου δίνει μια γεύση για τις συνθήκες που επικρατούν εκεί τον χειμώνα. Το χιόνι σε αυτές τις ψηλές κορυφές λιώνει μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες αφού, από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη το τοπίο παίζει στους τόνους του άσπρου. Το όρος Βέρνον και η κορυφή Βίτσι προστατεύεται σε εθνικό επίπεδο γιατί αποτελεί ιδανικό βιότοπο για την καφέ αρκούδα. Οι πλαγιές του όρους είναι καλυμμένες με πλούσια δάση, τα οποία αποτελούνται από διαφορετικά είδη δέντρων, σύμφωνα με το υψόμετρο. Στην περιοχή που κυριαρχεί η οξιά σε πολύ πυκνά δάση, ξεπροβάλουν αλπικά λιβάδια με μια μεγάλη ποικιλία φυτών. Η πλούσια βλάστηση του Βιτσίου φιλοξενεί εκτός από την καφέ αρκούδα και πολλά άλλα άγρια ζώα. Κάπου εκεί λοιπόν, μέσα στο φυσικό τοπίο του βουνού υπάρχει το πέτρινο σαλέ του χιονοδρομικού κέντρου, για να φέρει τον άνθρωπο ένα βήμα πιο κοντά στην φύση. Πέντε πίστες, lift, καφετέρια και εστιατόριο είναι οι χώροι που διαθέτει το κέντρο. Το χιονοδρομικό κέντρο, που βρίσκεται μέσα στα δάση οξυάς και μόλις 25 χιλιόμετρα από την πόλη της Καστοριάς!

Διαδρομή 1η: Ο ΓΥΡΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ

    Ο γύρος της λίμνης είναι από τις πιο κλασικές διαδρομές που κάνει ένας Καστοριανός και που φυσικά προτείνει στον κάθε επισκέπτη της πόλης. Ξεκινώντας τη διαδρομή από την Νομαρχία, θα την τελειώναμε κάπου στο Δημαρχείο και στην πλατεία Βαν Φλιτ. Έτσι, διανύοντας όλη την παραλιακή οδό που βρίσκεται μέσα στην πόλη ο επισκέπτης έχει την χαρά να δει κόσμο στα καφέ, πλατάνια, πάρκα αλλά και την μοναδική αντανάκλαση της πόλης, μέσα στην λίμνη. Μετά το νοσοκομείο η διαδρομή είναι φανταστική και τις τέσσερις εποχές του χρόνου και τις 24 ώρες της ημέρας. Ο παραλίμνιος δρόμος είναι στενός και απαιτεί προσεκτική οδήγηση, και επιπλέον οι ρίζες των πλατανιών έχουν σηκωθεί και το αισθάνεσαι καθώς διαβαίνεις από πάνω τους. Οι σκιές των δέντρων, τα πεσμένα φύλλα, τα κίτρινα και μοβ άνθη που φυτρώνουν πάνω στην πλαγιά του βουνού, η αντανάκλαση του φεγγαριού, οι πρώτες ακτίνες του ήλιου, το γραφικό ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου πάνω στον βράχο, η εκκλησία της Παναγίας της Μαυριώτισσας και τα παραδοσιακά κτίσματα που την περιστοιχίζουν, ο γεροπλάτανος, οι ψαράδες, οι πάπιες και τα ψάρια, η θέα στις απέναντι όχθες και οι γαλάζιες βάρκες ή τα παραδοσιακά καράβια που διασχίζουν τα νερά της λίμνης είναι τα στιγμιότυπα αυτά που αποτυπώνονται στην μνήμη του κάθε επισκέπτη, όσα χρόνια και αν περάσουν.
    Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διαδρομή, ο μεγάλος γύρος της λίμνης. Εκεί που τελειώνει ο μικρός, ο μεγάλος γύρος συνεχίζει προς τα χωριά της λίμνης. Ο πρώτος σταθμός είναι η περιοχή της Χλόης. Η διαδρομή όμως συνεχίζει στον δρόμο για Τοιχιό, μέχρι το σημείο αυτό, η λίμνη φαίνεται κάπου στο βάθος ή ίσως και καθόλου. Μεταξύ του δρόμου και της λίμνης υπάρχουν χωράφια, περιβόλια και μονοκατοικίες. Φτάνοντας στο χωριό, η διαδρομή σε κατευθύνει έξω από αυτό, στον επαρχιακό δρόμο που οδηγεί στην Πολυκάρπη και το Μαυροχώρι. Μέχρι ο επισκέπτης να οδηγηθεί στον κεντρικό δρόμο Αμυνταίου – Καστοριάς, περνάει άλλες φορές πιο κοντά και άλλες πιο μακριά από τις ακτές της λίμνης και ανάμεσα από τους δύο προαναφερθείς οικισμούς. Το παραλίμνιο τοπίο όμως, σε μία περιοχή κατάφυτη με οπορωφόρα δέντρα και άλλες καλλιέργειες αφήνει έντονα την εικόνα ενός τοπίου που συμπράττει η φύση και ο ανθρώπινος μόχθος. Φτάνοντας στο Δισπηλιό, ο επισκέπτης θα ολοκληρώσει την διαδρομή αυτή, στην τοποθεσία «νησί» όπου και βρίσκεται η αναπαράσταση του Προϊστορικού Λιμναίου Οικισμού. Επιστρέφοντας στην πόλη, μια στάση στο πάρκο του Δήμου, που βρίσκεται ακριβώς απέναντι της, θα χάριζε στον επισκέπτη αναμνηστικές φωτογραφίες με φόντο την μαγευτική αρχόντισσα που καθρεπτίζεται στα νερά της λίμνης της, την πόλη της Καστοριάς.




Διαδρομή 2η: ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΝΤΟΥΛΤΣΟ

    Μεγάλο μέρος της πόλης, της παλιάς Καστοριάς, που σώζεται ανέπαφο από τα χρόνια που πέρασαν, βρίσκεται στην περιοχή Ντουλτό. Η εξερεύνηση της συνοικίας θα πρέπει να γίνει χωρίς μεταφορικό μέσω, μιας η περιοχή αποτελείται από στενά πλακόστρωτα καλντερίμια και αν κάποιος δεν είναι γνώστης της, μπορεί να εγκλωβιστεί σε κάποιο αδιέξοδο που φτάνει στην αυλόπορτα κάποιου αρχοντικού. Η περιοχή Ντουλτσό βρίσκεται στην νότια πλευρά της πόλης, τα παραδοσιακά καστοριανά σπίτια βρίσκονται πάνω στον δρόμο, και σε οδηγούν εύκολα σε αυτή. Τα μεγαλόπρεπα αρχοντικά σε ταξιδεύουν στο παρελθόν, οι βυζαντινές εκκλησίες, τα πλακόστρωτα καλντερίμια, τα πολύχρωμα βιτρό στα παράθυρα των οντάδων, οι ξύλινες σαρακοφαγωμένες πόρτες,  η μυρωδιά των σπιτιών και της λίμνης, συνθέτουν λίγο λίγο μία πολυδιάστατη εικόνα, που εκτός από χρώματα και σχήματα περιέχει αρώματα και οσμές. Και αφού ο περιηγητής ανακαλύψει τις χάρες της παλιάς πόλης, μπορεί να καταλήξει στην μικρή πλατεία με τα πλατάνια για φαγητό ή και για καφέ.





Διαδρομή 3η: ΒΟΛΤΑ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΉΤΗ ΗΛΙΑ

    Μία άλλη υπέροχη διαδρομή είναι αυτή που καταλήγει στον προφήτη Ηλία και στο καταφύγιο του Αΐ Θανάση. Ανεβαίνοντας την οδό Μητροπόλεως και φτάνοντας στην πλατεία Ομονοίας, ο δρόμος συνεχίζει να ανηφορίζει ως το σημείο που βρίσκεται ο ναός του Προφήτη Ηλία. Από τον αυλόγυρο της εκκλησίας η θέα είναι μοναδική. Στον απέναντι λόφο βρίσκεται η Καληθέα και ακριβώς από κάτω, ο δρόμος που ενώνει την πόλη με την περιοχή της Χλόης. Στο μικρό λιμανάκι μπορεί κανείς, πολύ εύκολα να ξεχωρίσει το καράβι που είναι αγκυροβολημένο, αν βέβαια δεν είναι η ώρα που κάνει τις βόλτες του στην λίμνη. Από εκεί ψηλά φαίνεται όλη η βόρεια πλευρά της πόλης, η συνοικία που από τους Καστοριανούς, αποκαλείται «Απόζαρι». Ξεχωρίζουν επίσης και τα παραδοσιακά μπλε ‘καράβια’ που είναι αραγμένα το ένα δίπλα στο άλλο, αλλά και αυτά που διασχίζουν αργά αργά τα νερά της λίμνης και τα κύματα τους κάνουν τις πάπιες να κουνιούνται περίεργα. Συνεχίζοντας την ανάβαση, κάπου στην μέση της διαδρομής, μέσα στα δέντρα και τα αγριόχορτα υπάρχει ένα δρόμος και μία πινακίδα που σε κατευθύνει προς το θεατράκι. Το θεατράκι αυτό είναι αμφιθεατρικά χτισμένο όπως ένα αρχαίο θέατρο και τα καλοκαίρια φιλοξενεί θεατρικές παραστάσεις αλλά και συναυλίες. Στο σημείο αυτό, η θέα κατευθύνεται προς την νοτιά πλευρά της πόλης. Ανεβαίνοντας λίγο ακόμη, η διαδρομή αυτή καταλήγει στο ύψωμα του Αΐ Θανάση, εκεί ο δήμος έχει κατασκευάσει ένα σπιτάκι – κατάλυμα, όπου μπορεί κανείς να ψήσει στο τζάκι και να στρώσει τραπέζι. Από το μικρό μπαλκονάκι, μπορείς να θαυμάσεις την πόλη, τα γύρω χωριά, δρόμους και τις αντανακλάσεις αυτών στα νερά της λίμνης. Η κατάβαση είναι επίσης εξαιρετική αφού, το βουνό στο σημείο αυτό δεν έχει πολλά δέντρα και ενώ πηγαίνεις προς την λίμνη, ο ορίζοντας σου μικραίνει σιγά σιγά και περιορίζεται στα γαλαζοπράσινα νερά της.

Γεωγραφικά: το Τοιχιό απέχει μόλις 8 χλμ. από την πόλη της Καστοριάς, και είναι ένα από τα χωριά που έχουν πολλούς μόνιμους κατοίκους. Ο οικισμός είναι δίπλα στην λίμνη και οι καλλιέργειες του ποτίζονται από αυτή. Τα μήλα είναι ένα προϊόν που καλλιεργείται κατά κύριο λόγο στην τοποθεσία που βρίσκεται το Τοιχιό και τα γειτονικά χωριά που βρέχονται από την λίμνη.


Ιστορικά: Στη Μεταμόρφωση βρίσκουμε έναν από τους πιο παλιούς και σχεδόν διατηρητέο ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα. Ο ναός αυτός, βυζαντινού ρυθμού, είναι χτισμένος τον 8ο αιώνα και λέγετε πως ανήκει στο μοναστήρι που υπήρχε τότε στην περιοχή.

Ιστορικά: Ο οικισμός έχει απομεινάρια της βυζαντινής εποχής, ένα από αυτά είναι ο ναός του Αγίου Μηνά με μοναδικές βυζαντινές αγιογραφίες. Ένα άλλο μνημείο του παρελθόντος είναι η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, όπου χρονολογείται κάπου στα μέσα του 1800. Τέλος, από την νεότερη ιστορία, θα πρέπει να αναφέρουμε πως οι κάτοικοι του χωριού είναι πρόσφυγες από τον Πόντο. Άνθρωποι που βρέθηκαν σε μια νέα πατρίδα, για να συνεχίσουν τη ζωή τους μετά από ένα ξεριζωμό που υπέστησαν και αναγκάστηκαν να εγκατασταθούν σε ένα τούρκικο τσιφλίκι όπως ακριβώς παρέδωσαν τις δικές τους περιουσίες στους Τούρκους που έζησαν κάτι ανάλογο.

Ιστορικά: το Σιδεροχώρι τοποθετείται χρονολογικά στον 5ο αι. μ.Χ., στην περιοχή Λογγάς υπάρχει ένα μισογκρεμισμένο κάστρο, για το οποίο δεν έχουμε ακόμη συγκεκριμένες αναφορές από την ομάδα αρχαιολόγων που έκανε την πρώτη μελέτη του χώρου. Τα σπίτια του οικισμού είναι πλίνθινα του 1900 όπως και σε άλλα κοντινά χωριά της περιοχής. Σύμφωνα με μαρτυρίες, επί τουρκοκρατίας το χωριό κινδύνεψε να καεί από τους Τούρκους όμως ο προστάτης του Άγιος Νικόλαος (1800) το προστάτεψε και γι αυτό οι κάτοικοι ακόμη και σήμερα θεωρούν το ναό θαυματουργό.


Ιστορικά. Το χωριό ιδρύθηκε κάπου ανάμεσα στα 1600 – 1700, επί τουρκοκρατίας. Οι τότε κάτοικοι του χωριού ήταν νομάδες από την ορεινή Ναυπακτία, τα Χάσια, τα Γρεβενά και τη βόρειο Ήπειρο. Οι άνθρωποι αυτοί βρέθηκαν εκεί διωγμένοι από τους Τούρκους. Το χωριό, οι κάτοικοι αλλά και η τοποθεσία έπαιξαν ιδιαίτερο ρόλο στον Ελληνό – Ιταλικό πόλεμο.

Γεωγραφικά: Η Χρυσή είναι ένα ακόμη χωριό, που βρίσκεται κρυμμένο μέσα στα δάση και τα βουνά του Γράμμου, απέχει 50 χλμ. από την πόλη της Καστοριάς και είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1050 μ. Γεγονός που κάνει το χωριό να είναι κέντρο συγκέντρωσης για πολλούς ορειβάτες αφού, μόλις λίγα
μέτρα έξω από αυτό οριοθετείτε η περιοχή των Αρρένων. Μία περιοχή την οποία η φύση φρόντισε να την προικίσει με πολλές ομορφιές όπως, την υπέροχη λίμνη

Ιστορικα: Το Επταχώρι συνδέεται λόγο της τοποθεσίας του με το έπος του 40, η Τσούκα, οι Αρρένες και ο Αϊ Λιάς είναι κορυφές με ξεχωριστή σημασία για τους εναπομείναντες μαχητές του Ελληνό – Ιταλικού πολέμου και της νεότερης ιστορίας. Στην περιοχή μάλιστα υπάρχει και μνημείο των πεσόντων του πολέμου μεταξύ του 1940 – 49. Το όνομα του το πήρε από την συνένωση επτά χωριών, όμως η χρονολογία ίδρυσης του δεν μας είναι γνωστή.